Cardano ve Hasta Verisinin Değeri

Florian Krüger-Herbert, hastaların hangi bilgileri paylaşacaklarını seçebildiği, kullanım amacını onaylayabildiği ve oluşturduğu gelirden pay alabileceği bir sağlık verisi pazaryerini ana hatlarıyla anlattı. Tartışma, 2 Ekim 2026'da yayımlanan ve Cardano Summit 2025'te kaydedilen bir Let’s Talk Cardano bölümünde yer aldı, o dönemde Johnson & Johnson Innovative Medicine'da EMEA için inovasyon ve girişim inşasından sorumluydu. Cardano, şeffaf ödeme kayıtları, veri bütünlüğü ve dijital hizmetlerin kimlik doğrulaması üzerinden sohbetin bir parçası oldu.

Hasta Kontrolü ve Sağlık Verisi Pazarları

Krüger-Herbert’in deneyimi, farmasötik dağıtımdan bir dijital sağlık girişimine, Philips ve Johnson & Johnson’a uzanıyor. Projeleri arasında elektronik sağlık kayıtları, tıbbi giyilebilirler, teletıp ve cerrahi eğitimi desteklemek için operasyon görüntülerini analiz eden dijital cerrahi sistemleri yer aldı.

Gizlilik soruları en başından itibaren bu çalışmaları izledi. Başlangıçta bir Facebook uygulaması olarak geliştirilen erken bir ilaç hatırlatıcı, kullanıcılara bilgilerinin akıbetini sormalarına yol açtı. Ekip, ardından hizmeti platformun dışına taşıdı. Daha sonraki projeler ise barındırma konumları, erişim izinleri ve uluslararası bulut sağlayıcıları hakkında sorular getirdi.

Akıllı saatler, yüzükler ve sağlık uygulamaları, sürekli veri toplamayı daha tanıdık hale getirdi. Onun değerlendirmesine göre, insanlar bilgilerini aldıkları işlevlerin ötesinde iş modellerini desteklediğini fark ettikçe kontrole olan ilgi geri dönüyor.

Erişim parçalı kalmaya devam ediyor. Kayıtlar hastaneler, hekimler, laboratuvarlar ve ticari uygulamalar arasında dağınık dururken, hastalar bunları birleştirmekte zorluk yaşıyor. Kişisel analiz için giyilebilir verisini dışa aktarmayı pratik bir engel olarak gösterdi.

Pazaryeri konsepti, laboratuvar sonuçlarını, biyobelirteçleri, genetik bilgileri ve giyilebilir kayıtlarını hasta kontrolündeki bir ortama getirecek. Bireyler, seçilmiş bilgileri bilimsel araştırmalar, ilaç geliştirme ya da yapay zekâ tanı sistemleri için yetkilendirebilir ve bu erişim karşılığında ödeme alabilir.

Araştırmacılar ve şirketler, cinsiyet, coğrafya ya da belirli biyobelirteçler gibi ölçütlerle eşleşen veri kümeleri talep edebilecek. Bu gereklilikleri karşılayan kişiler katılıp katılmayacaklarına kendileri karar verecek.

Bu düzenleme, hastalara tedavileri için gerekli paylaşımın ötesinde, ikincil veri kullanımı hakkında ayrı bir karar hakkı verecek. Krüger-Herbert, bunu dokümantasyonu konsolide ederken yönetimi üzerindeki örgütsel kontrolü elinde tutan hastane sistemlerinden ayırdı.

Ödeme aynı zamanda bir onam sorusunu gündeme getiriyor. Sunucu, finansal teşviklerin insanları normalde özel tutacakları bilgileri açıklamaya ve daha sonra paylaşmaktan pişman olmaya teşvik edip etmeyeceğini sorguladı.

Krüger-Herbert, seçenek ve ödemenin, halihazırda dijital hizmetlere bilgi katkısı yapan insanların konumunu iyileştirebileceğini savundu. Daha önce dağıtılmış verilerin ayrı bir sorun yarattığını kabul etti. Tartışma, onamın geri çekilmesi ve mevcut kopyaların silinmesi konularını çözümsüz bıraktı.

Ödemeler, Kayıtlar ve Ajan Kimliği için Cardano

Reef Data somut bir karşılaştırma sağladı. Hamburg veri kooperatifi, bireylerin şirketlerden bilgi talep etmesine ve ortak havuza ne katkı yapacaklarına karar vermesine olanak tanıyor.

Cardano Foundation'ın vaka incelemesine göre, uygulaması ham dosyaları daha anlaşılır bir formata dönüştürüyor. Paylaşım için seçilen bilgiler, iş ortakları kooperatifle erişim için müzakere etmeden önce kullanıcının cihazında anonimleştiriliyor.

Reef Data, işlemleri ve ödülleri Cardano üzerinde kaydetmek için Foundation'ın açık kaynaklı finansal raporlama platformu Reeve'i kullanıyor. Üyeler ve denetçiler finansal akışları bağımsız olarak kontrol edebiliyor. Krüger-Herbert, benzer bir sağlık modeli düşünürken bu daha geniş kişisel veri yaklaşımına atıfta bulundu.

Tıbbi bir uygulama ayrıca kayıtların toplanmasını doğrudan ve kolay hale getirmelidir. Ayrı sağlayıcılardan dosyaları tekrar tekrar indirip yüklemek, bir hasta herhangi bir paylaşım kararı vermeden önce sürtünme yaratırdı.

Laboratuvar raporları başka bir olası uygulama sundu. Blokzincir, bir belgenin yayımlandıktan sonra ve yetkili alıcılar arasında dolaşırken değişip değişmediğinin kontrolünü destekleyebilir. Bu işlev kayıt bütünlüğü ile ilgilidir, laboratuvar kalitesi ve klinik yorum ise bu faaliyetleri yürüten profesyonellerin sorumluluğundadır.

Blokzincirin kamusal niteliği aynı zamanda kasıtlı mahremiyet seçimlerini gerektirir. Tartışma, doğrulanabilir kayıtları gizli kalması gereken hassas bilgilerden ayırma gereksinimini ele aldı.

Yapay zekâ ajanları ilgili bir kimlik sorununu gündeme getiriyor. Asistanlar kullanıcılarla iletişim kurup otomatik görevler yürüttükçe, bir ajanın iddia ettiği kurumu gerçekten temsil edip etmediğinin belirlenmesi gerekir.

Krüger-Herbert, randevu öncesinde bilgi veren ya da birini idari süreçlerde yönlendiren bir hastane asistanını ele aldı. Blokzincir, o ajanın ve kurumsal bağlantısının kimlik doğrulamasını potansiyel olarak destekleyebilir.

Bu altyapının hastalara büyük ölçüde görünmez kalmasını bekliyor. Bir sağlık hizmeti, faydası, erişilebilirliği ve güvenilirliği nedeniyle seçilir, alttaki teknoloji bu işlevleri destekler.

Tıbbi Yapay Zekâ ve Hesap Verebilirlik

Krüger-Herbert'in Birleşik Arap Emirlikleri'nde takip ettiği projeler arasında biyobelirteç takibi, uzun ömür araştırmaları ve bağırsak mikrobiyomu analizi yer aldı. Evde numune alımını laboratuvar işlemleri ve sonuçlara dijital erişimle birleştiren hizmetleri vurguladı.

Bir mikrobiyom platformu, bulgularla ilgili sorular için yapay zekâ arayüzüyle bir ev testini birleştirdi. Kayıt sırasında aktardığı rakamlara göre, sürecin basitleştirilmesi hizmetin fiyatını yaklaşık 4.000 dirhemden 2.000 dirheme düşürdü.

Ayrı bir hekim arayüzü, yaklaşık 120 sayfalık bir raporu tıbbi olarak yapılandırılmış yaklaşık bir buçuk sayfalık bilgiye yoğunlaştırdı. Orijinal belge inceleme için erişilebilir kaldı.

Araçları bir konsültasyona hazırlık olarak konumlandırdı. Hastalar ön sorular sorabilirken, hekimler sonuçları görüşmeden önce bir özet alıyordu. Klinik değerlendirme ve tedavi kararları doktorda kalacaktı.

Hesap verebilirlik bu alışverişin merkezi bir parçası haline geldi. İkna edici bir yapay zekâ yanıtı, bilgiyi yanlış yorumlarken ya da hatalı kaynaklara dayanırken güvenilir görünebilir. Tek başına bilimsel atıflar, vardığı sonuçların sağlam olduğunu kanıtlamaz.

Krüger-Herbert, analizleri laboratuvarların yaptığı ve raporları ürettiği, yapay zekânın ise mevcut bilgiler ve seçili kılavuzlardan açıklamalar oluşturduğu bir yaklaşımı anlattı. Hekimlerin ve araştırmacıların katılımını, karşılaştırma veri kümelerini ve sistemin nasıl geliştirildiğini vurguladı.

Katılımcılar ayrıca yapay zekâ çıktılarının nasıl üretildiğinin izlenmesini ele aldı. Bu durum, doğrulamanın eğitim materyaline ve arkasındaki araştırma makalelerine ne kadar derinlemesine uzanması gerektiğine dair ek bir soru doğurdu.

Tartışmada Avrupa Sağlık Veri Alanı üzerinden düzenleme de yer aldı. Mart 2025'te yayımlanan düzenleme, elektronik sağlık bilgilerine erişim, değişim ve izinli yeniden kullanım için bir çerçeve oluşturuyor, uygulama aşamalar halinde ilerliyor.

Krüger-Herbert, sağlık hizmetini hastaneler, laboratuvarlar, sigortacılar, üreticiler ve düzenleyicileri içeren, her birinin farklı yetki ve sorumluluklara sahip olduğu paylaşımlı bir ortam olarak tanımladı. Dolayısıyla güven, bir hasta ile tek bir uygulama arasındaki ilişkinin ötesine uzanır.

Zirvenin hackathon'unda, bir veri iş akışını blokzincire bağlayan bir sağlık prototipine katılmıştı. Bir laboratuvar raporu için belirli bir kullanım tanımladı, laboratuvardan çıktıktan sonra “manipüle edilmediğini, sahte olmadığını ya da dokunulmadığını” doğrulamak. Bu önerilen kontrol, diğer hizmetler belgeyi yeniden kullanırken belgeye eşlik edecekti.